Tussen Hollywood en Headwinds: een mediareis in Los Angeles richting LA2028

Is ondernemen in de VS slim in dit politieke klimaat?

Op weg naar de Olympische Spelen 2028 werkt Tribe International ism Reinout Oerlemans aan het stimuleren van ondernemerschap voor mediamakers in LA. Onder het label NLExpo ontwikkelt Tribe International een venue in Los Angeles waar media-ondernemers, met name Nederlandse, zichzelf kunnen laten zien met LA2028 als wenkend perspectief.

Op de vraag of ondernemen in de VS slim is in het huidige politieke klimaat, kun je volgens Peter van Deventer -al 15 jaar ondernemers-liaison mobility voor de provincie Noord-Holland in Los Angeles- maar het beste kijken naar Californië of New York. De ‘blue’ zones in de VS die qua politiek en cultureel klimaat goed matchen met Nederland. Dat laat vragen omtrent onze afhankelijkheid van big tech-systemen echter nog onbeantwoord.

Terwijl ik dit schrijf dreigt er een tot voor kort onvoorstelbare escalatie tussen de VS en de EU rond Groenland. Hoe dit zich ontwikkelt, wat dit alles kan betekenen voor de wederzijdse betrekkingen, voor zakelijke activiteiten, voor komende sport-events wellicht…veel is ongewis op dit moment. De bijeenkomst van wereldleiders en de top van de internationale business in Davos deze dagen geeft wellicht een indicatie.

Ondanks dit veranderende klimaat zijn de Nederlandse zakelijke activiteiten met Amerikaanse partners en van Nederlandse makers in LA er ‘gewoon’. Hieronder mijn recente ervaringen van tien dagen in LA, gevat binnen de vier thema’s:

1. ecosysteem
2. business transitie
3. innovatie en toepassingen
4. skills

Het kenteken van mijn huurauto probeerde wat vredelievendheid uit te stralen. Deed me onwillekeurig denken aan Sting’s lyrics uit “Russians” (1985), midden in de Koude Oorlog:

“In Europe and America there’s a growing feeling of hysteria. Conditioned to respond to all the threats …….. I hope the  Russians love their children too.”

1. Ecosysteem-elementen in LA: netwerk Nederlanders, studio’s, musea

Als eerste ontmoette ik Marieke Oudejans van Mphasis Productions. Marieke is de spil binnen de Holland Hollywood Connection, werkt er samen met Nederlands’ cultureel attaché voor LA Reinout Oerlemans en heeft een prima netwerk in LA; ze werkte ook jarenlang samen met George Freriks onder meer bij de vele internationale reizen voor de media-business. Zij leidde eerder al een 2 jaar durend mentorprogramma in samenwerking met het Nederlandse consulaat en Ministerie van EZ; daar werden zo’n 10 professionals uit Nederland gekoppeld aan Nederlandse professionals die in LA werkten, oa Jan de Bont. Voortzetting van dit type erg interessante initiatieven hebben echter minimaal externe funding nodig en die ontbreekt nu.

Marieke onderhoudt ook contacten met geïnteresseerde Nederlandse makers in samenwerking met het NBSO binnen het ecosysteem van makers in LA. Zelf zal zij waarschijnlijk (mede-)verantwoordelijk zijn voor de programmering van de zgn. ‘media-track’ binnen de Sport & Media-programmering die richting LA2028 de komende tijd zal worden ontwikkeld door Tribe International. Zie voor recente ontwikkelingen: https://nlahub.com/about

Warner Bros Studio’s

Uiteraard zijn er ook de fysieke plekken van een veel ouder media-ecosysteem in LA, nl. de grote filmstudio’s. In plaats van de inmiddels meer experience-achtige Universal Studio’s bezocht ik Warner Bros Studio’s. Inhoudelijker, met een nogal object-gericht museum erbij. Duidelijk werd maar weer eens dat ontwikkeling van interactieve exhibits in Nederland toch wel een heel hoog niveau heeft. Hier bleef het toch wat hangen bij een Harry Potter- of Batman-opname voor een greenscreen. Beetje old school.

Het studioterrein gaf een indruk van vervlogen tijden, ofschoon er wel productie-activiteit was. Interessant om Warner Brothers’ oorspronkelijke visie achter het studioterrein te horen. Werkelijk alles op dat terrein inclusief kantoren, parkeerterrein etc etc moest altijd kunnen worden ingezet als filmlocatie, daar was iedere werknemer op ingesteld. Het moet een zinderende omgeving zijn geweest, zoals ook de CineCittà-studios bij Rome. Ik vroeg me af of het Media Park op een zelfde maar meer hedendaagse manier de huidige nieuwe realiteit van mediaproductie zou kunnen faciliteren. Fysieke omgevingen waar makers, producenten en facilitaire partijen samenwerken brengen namelijk een bijzondere dynamiek. Musea spelen daarbij een rol, ook bij de Warner Bros Studio’s. Aandacht voor het eigen erfgoed, opnieuw te beleven voor bezoekers, wordt blijkbaar belangrijk gevonden.

Academy Museum

Een andere etalage voor het media-ecosysteem is het Academy Museum, elders in de stad gelegen. Hier een prachtig multimediaal overzicht van alle Oscar-winnaars. Maar ook over de ‘toevalligheid’ van het ontstaan van al die grote filmstudio’s in LA. Die werden aanvankelijk ontwikkeld door voornamelijk Joodse ondernemers, wat voor mij nieuw was. Zij mochten zich als Joden medio 1910 met filmproductie, als ‘lage vorm van cultuur’, bezighouden. Zo ontwikkelden zij bekende mega-studio’s als Warner Bros, 20th Century Fox, Metro-Goldwyn-Mayer en Paramount.

Uiteraard kon ik niet om de Jaws-tentoonstelling heen: 2025 was het jaar van ‘50 jaar Jaws’ (als film). De eerste echte blockbuster die het onmogelijk maakte om nog een onbevangen duik in zee te nemen. John William’s wereldberoemde soundtrack “dun dun… dun dun… dun dun dun dunnnnnnnnn’ versterkte de suspension of disbeliefvan het publiek nog aanzienlijk. Over immersiviteit gesproken! Grote bekende films of series hebben een grote schare fans: de filmset met het bureau van Don Corleone uit The Godfather was dan ook erg populair. Even plaatsnemen op de plek van the Don, wie wil dat niet. Fan en audience entertainment is sowieso ver ontwikkeld in de VS, daarover straks meer.

Waar film- en andere mediaproducties een zekere vluchtigheid hebben, zijn musea voor het ecosysteem ankerpunten waar gevierd en gereflecteerd wordt. Waar makers, zakenwereld, wetenschap en overheden elkaar treffen. In musea kunnen producties worden herbeleefd, uitgeprobeerd en publieke ervaringen ermee worden gedeeld. In LA snappen ze dat heel goed.

Muziek

Muziek als domein binnen het media-ecosysteem lijkt altijd wat onderbedeeld. Maar zonder muziek en geluid is er weinig (film-)beleving natuurlijk. Als muziekliefhebber was ik erg benieuwd naar ‘Hip Hop Til Infinity’, een ‘immersive show by Mass Appeal takes you through hip-hop’s eras with visuals, music, and a focus on LA’s influence, featuring legends like Snoop Dogg, Death Row, and Nipsey Hussle’. Helaas bleek op het adres niets te vinden van deze tijdelijke tentoonstelling. Dan maar ‘even’ naar het gigantische Amoeba Music aan Hollywood Blvd. Een luilekkerland voor de muziekliefhebber van nieuwe en vintage vinyl, cassettes, cd’s en boeken. Veel indruk maakte daar het live persoonlijk vertelde relaas, versterkt te horen in de hele winkel, van bewoners die getroffen waren door LA’s enorme branden in januari 2025. Zij bedankten de brandweer van LA voor wie ter plekke een speciale tribute-LP werd verkocht.

2. Business transitie: AI, VFX en de nieuwe regels van mediaproductie

Over veranderingen in de business van postproductie en VFX sprak ik met Thom Reimerink in Santa Monica. Hij reisde 10 jaar geleden als stagiair van Twente naar LA om zijn ambities op mediagebied waar te maken. Op Thom’s verzoek spraken we Engels, hij in onvervalst veramerikaanst accent. Als founder en Creative Director / Senior Flame Artist bij Significant Others in LA, werkte hij oa. aan recente de clip van Coldplay, waarin de (door mij) doodgewaande legendarische Dick van Dyke figureert. Op mijn verzoek schetste Thom vier trends die de business diepgaand beïnvloeden:

1. Als eerste noemt hij de doorgaande groei van influencers in advertising, onder invloed van digitalisering en groeiende social media platforms. Bite-sized content met een snelle doorlooptijd, lagere productiekosten en minder afhankelijkheid van traditionele VFX-intensieve productielijnen zal hierdoor dominanter worden. Deze shift is een challenge voor zijn vak, die hem dwingt tot het doen van aanpassingen en soms concessies aan het ‘craftmanship’ zoals hij het zelf leerde.
2. Een tweede shift wordt veroorzaakt door AI. Thom ziet de beloften van volledig door AI gegenereerde video’s nog lang niet gerealiseerd; hij denkt dat we AI voorlopig het beste kunnen beschouwen als een aanvullend hulpmiddel in plaats van een vervanging voor menselijke creativiteit. AI dient het creatieve proces te ondersteunen, niet volledig over te nemen. Wel anticipeert zijn bedrijf door wekelijks sessies te hebben over nieuwe tools en hoe die te kunnen gebruiken.
3. Een derde shift vormen de krimpende budgetten en hoe daarop te reageren als bedrijf in een voortdurend veranderende markt. Trump’s tarieven-beleid zorgt voor kleinere budgetten voor advertising. Bovendien is ‘triple bidding’ (drievoudig aanbesteden) nu ook hier ingevoerd, wat de competitie verder versterkt. Thom’s bedrijf zet daarom momenteel een nieuwe VFX-pijplijn op waarmee zijn bedrijf de activiteiten snel kunnen opschalen of afschalen. Agile zijn is dus key waarbij tegelijkertijd werk van hoge kwaliteit wordt geleverd. Dat betekent een kleine kern van topmensen met een schil van professionals daaromheen. Wees dus lean & mean, weinig overhead, een kern 10-12 mensen met een ring van zzp-ers.
4. Als laatste groeiende trend ziet hij werk steeds vaker buiten traditionele hubs zoals Los Angeles en de VS plaatsvinden. Hierdoor is wereldwijde samenwerking met creatieve professionals, gefaciliteerd door cloud-technologie, nodig en mogelijk. Overigens is Thom ambigue over big tech: enerzijds kan met Amazon cloud nu wereldwijd samengewerkt worden met enorme datasets, maar anderzijds zijn ze bedreigend voor individuele vrijheid en kunnen ze mensen hun werk afnemen door snelle digitalisering & AI. Het is de spagaat die vele bedrijven herkennen.

Thom attendeerde nog me op een artikel op LBB over de shifts in VFX en post-productie waarin hij ook wordt geciteerd.

3. Innovatie en toepassingen: immersieve media, robotica en sportervaringen

Vanuit mijn hotel, om de hoek van het hoofdkantoor van Writers Guild of America in West Hollywood (walkers paradise genoemd), struikelde ik al meteen over zelfrijdende wagentjes op het trottoir. Voorzien van een QR-code, en bij het ene type zelfs van een eigen unieke naam (Lisa, Mochi, etc), reden de karretjes af en aan, ook ‘s avonds. De Coco Robotics-wagentjes brengen vooral maaltijden van Uber Eats rond. Ze zijn ontwikkeld door UCLA-studenten. West-Hollywood blijkt het pilotgebied te zijn voor deze karretjes, waarschijnlijk vanwege de brede stoepen (en minder vandalisme?). En de Waymo’s natuurlijk, de witte volledig autonome zelfrijdende robotaxi’s van Google’s moederbedrijf Alphabet, overigens in de meeste gevallen zonder passagiers (toeval?). Best gek om daar achter te rijden. Nog gekker werd het toen we na een interview uit ‘n restaurant stapten terwijl voor onze neus twee zelfrijdende wagentjes op elkaar botsten. De een moest een tijdje ‘bijkomen’, terwijl de ander er vandoor scheurde. Rare wereld. Ook een wereld waar de Cybertruck’s van Tesla als kerstkado’s in de etalage staan.

SoFi-stadium

Om state-of-the-art immersieve media-ervaringen op te doen bezocht ik twee topsport-events. Eerst naar het SoFi-stadium in Inglewood voor een American Football-wedstrijd van de LA Rams. Daar begreep ik opeens het thema ‘Sport & Media’ dat centraal staat voor NLExpo richting  LA2028. Nooit zag ik zo’n geweldig giga-scherm dat boven het veld hangt en waar alle 75.000 bezoekers de wedstrijd perfect kunnen volgen. En niet alleen dat, scores, statistieken, spelers, uitleg van scheidsrechters maar ook entertainment wordt perfect geregisseerd in combi met de wedstrijd zelf. Je schakelt steeds tussen veld en scherm, ofschoon de bovenste ring je iets meer richting scherm dirigeert. De sport zei me vroeger niet veel, maar na wat voorbereiding begrijp ik dit ‘landje-pik’ spel beter.

Alsof de president het zelf heeft uitgevonden. En Trump-aanhanger of niet: vooraf wordt door iedereen, staand, het volkslied meegezongen. Niettemin een fascinerende mix tussen sport, media en entertainment. Petje af. Audience entertainment wordt erg serieus genomen, voor en tijdens de wedstrijd. Via spidercams (boven het veld) en fancams worden bezoekers individueel of als totaal voortdurend getoond op het giga-scherm. Fans hebben vooraf loten gekocht en prijswinnaars worden ter plekke verrast, in dit geval door de Kerstman, groots in beeld gebracht voor iedereen. Door het verplichte registreren via de app ‘weet’ de organisatie namelijk dat je in huis bent.

Intuit Dome

De volgende dag naar de hypermoderne Intuit Dome, thuisbasis van NBA-teams de LA Clippers en de grotere LA Lakers. Interessant is dat het Nederlandse Sorama hier de sound sensing voor audience entertainment ontwikkelde, zoals ze ook doen voor het PSV-stadion. Hier is de interactiviteit nog verder doorgevoerd. Ook hier in deze dome voor 20.000 bezoekers een giga-scherm, maar tevens zijn alle stoelen voorzien van buttons en led-licht, waarbij de hele binnenruimte mogelijkheden geeft voor een enorm visueel spektakel. Het begint hier al met de ticketing en verplicht gebruik van een speciale app inclusief het creëren van een ‘identity card’ voor in je wallet.

De entree van het terrein voert door een fanzone gebied waar gebasketbald wordt, waarna je de dome betreedt. Hier vond ik zelf het simultaan volgen van beelden op het giga-scherm en de wedstrijd beneden op het veld lastig,  minder in balans. Het scherm is zodanig dominant dat ik mezelf erop betrapte nauwelijks naar het spel op het veld zelf te kijken, wat best gek was. Wel moet gezegd dat ook hier de regie, de interface en montage achter hetgeen op het scherm verscheen van ongelooflijk niveau was.

Met name de uitleg van de scheidsrechter (zie foto) bij lastige beslissingen vond ik heel verhelderend en goed werken. En ook hier weer het volkslied vooraf. Maar in deze ‘tover-dome’ kreeg ik enorme behoefte aan gewoon lekker naar een potje goed basketbal te kijken. Immersiviteit kan ook leiden tot disconnectie blijkbaar, human-centered design miste hier een beetje. Wel is me na deze twee sport-events nog duidelijker geworden hoe groot en sterk de relatie tussen sport en media in de VS is en zich ontwikkelt.

4. Skills: de lessen voor starters die in LA willen doorbreken

Thom Reimerink’s verhaal maakte veel indruk op me: zijn doorzettingsvermogen, zijn eigen koers vanaf ROC Twente (mediatechniek) naar een succesvol bestaan als veelgevraagd flame ofwel VFX-artist in de VS kan voor velen een voorbeeld zijn. Op het ROC ervaarde hij vrijheid om heel veel verschillende terreinen van mediatechniek te verkennen, wat hem erg heeft geholpen. Zijn loopbaan is een bevestiging dat een ROC-opleiding een stevige basis kan vormen voor een geweldige carriere, maar dat daarbij een aantal andere factoren van belang zijn.

Thom had hiervoor een aantal tips voor studenten en startende ondernemers in LA. Zijn adviezen:

• Ken de markt goed!
• Weet goed wat je wilt (doen): de markt in de VS is súpergespecialiseerd; als je het nog niet weet: pak alles dan aan in het begin, maar focus snel op datgene waar je zelf echt connectie mee hebt en specialiseer je dan!
• Socialize: in de informele kringen gebeurt het. Zelf voetbalt Thom nog steeds wekelijks, in een team waar ook klanten in zitten.
• Wordt top in jouw specialiteit.
• Werk hard, maak veel vlieguren, weken van 60, 70 uur zijn geen uitzondering in het begin.
• Zoek die mensen die jou helpen je ambities te realiseren. Zelf ondervond Thom de kracht van een docente bij Saxion Hogeschool die in hem geloofde en hem steunde (als student).
• Wees volhardend.

Marieke Oudejans noemt het extreem grote belang van hoogwaardige storytelling en met name van het kunnen pitchen daarvan: in 1 minuut, in 5 minuten of 1 uur. Op UCLA leerde zij dit eindeloos te doen en leerde tevens dat door dit voortdurend te herhalen, uiteindelijk ook je businessplan bij die storytelling verandert. Dat wordt steeds beter, scherper. Marieke noemt als haar kracht sowieso de coaching van starters op het gebied van storytelling. Misschien handig voor starters in LA!

Uit de gesprekken blijkt ook de grote transitie bij media-bedrijven zelf. AI speelt daarin uiteraard een grote rol in en deze veranderingen hebben gevolgen voor banen. Vaardigheden als AI-geletterdheid, soft skills (kritisch denken, adaptiviteit, empathie, creativiteit), strategisch inzicht en ethisch begrip zijn hierbij cruciaal. En denk nu niet dat dat alleen gaat om hoger onderwijs. Thom Reimerink’s verhaal toont wel aan dat dat een denkfout is.

—————

Inmiddels terug in Nederland. Een ding hield me nog bezig: hoe ervaarden Amerikanen in LA de huidige politiek-economische ontwikkelingen en de relatie met de EU? Ik merkte er op straat niets van. Mensen die ik ernaar vroeg spraken wel over de ‘tariffs’ die het moeilijker maakten voor Amerikaanse ondernemers. Op straat een enkele poster (foto) die commentaar gaf op actuele technologische ontwikkelingen. In de Amoeba Music store vond ik tenslotte een ansichtkaart die ondubbelzinnig aangaf hoe men over de huidige president denkt. Maar verder weinig zichtbaars dat aansluit bij de dialoog in Europa, die steeds meer gaat over digitale autonomie.

© John Leek – TAPE: The Agency for Public Ecosystems, 20 januari 2026